Ramilə Qurbanlı – Lələtəpə əfsanəsi

Lələtəpə

../..

Keçmiş zamanlarda Qarabağ elatında  bir tacir varmış,  işinə görə ömrü yollarda keçərmiş. Bu tacir varlı-hallı adammış,  quş südü də tapılarmış süfrəsində. Özü də xeyirxah adam kimi elatda ad çıxarıbmış, qapısına  diləyə gəlmiş hər kəsi razı yola salarmış. Amma kişinin övladı olmurmuş, bu dərd onu için-için yandırıb qovururmuş. Övrəti də bu üzdən gizlinə çəkilib Allaha yalvarar, göz yaşları tökərmiş.

 

Bir gün tacir yenə uzun yola hazırlaşır. Övrəti yol tədürükü görür, kişinin boxçasını hazırlayırdı.  Dəvə karvanı yola hazır olanda tacir  arvadını çağırıb həmişəki kimi Allah əmanət ol  – deyə tapşırır: “ Amma bu dəfə qayıdanda  səni  həyətdə beşik yelləyən görməsəm,  öldürəcəm-əlavə edib başıaşağı,  qadının üzünə baxmadan yola düzəlir.

 

Vədə tamam olur, bir gün nökər qaçaraq gəlib xanıma ağanın gəldiyini xəbər verir. Qadın naçar qalıb neynəyəcəyini bilmir, kişi məni beşik  yelləyən görməsə öldürəcək-deyə tez iki ağacın arasından bir beşik asır, uzunsov daş götürüb onu bələyir,  sonrası Allaha pənah deyib, başlayır yelləməyə.

 

Tacir uzaqdan övrətinin həyətdə beşik  yellədiyini görüb ətrafdakılardan soruşur: “Mən xəyal görürəm yoxsa arvad beşik yellədir”. Ətrafındakılar  sevincək onun xəyal görmədiyini təsdiqləyirlər.

 

Tacir beşiyə yaxınlaşıb dərhal  “uşağı” qucağına götürür.  Qadın heyrətindən özündən gedir. Bələyə bükülmüş daş kişinin qucağında gülən körpəyə çevrilir.

 

Uşağın adını Lələ qoyurlar, mənası tək, yeganə, çoxdan gözlənilən deməkdir.

 

Oğlan yeniyetmə yaşına çatanda tacir ömrünü ona tapşırıb dünyadan köçür.

 

Bir gün  Lələ tay-tuşları ilə dərədə oynayanda  sözləri çəp gəlir, savaşırlar. Tay-tuşları ona “sən özünü adam hesab eləmə, daşdan yaranandan adam olmaz” deyə tənə edirlər. Lələ evə gəlib məsələni anasına danışır. Qadın anlayır ki, daha bundan sonra həqiqəti Lələdən gizlətmək olmaz. Açıb hal-qəziyyəni ona nəql edir. Lələ özünü tanıyandan meyl saldığı sazı da götürüb evdən, bu el-obadan çıxır, baş götürüb gedir.

 

İllər keçir. Lələ uzaq ellərdə el şənliklərində saz çalıb oxumaqla özünə çörək pulu qazanardı.

 

Mən daşam daşdan yarandım

İnsanlardan tez usandım.

 

Axşamlar isə elatdan uzaqda  hündür bir təpəcikdə özünün tikdiyi komaya çəkilib gecələyir, heç kimlə kəlmə kəsmir öz aləmində ömür sürürdü.  Bu heç kimlə kəlmə kəsməyən haqq aşığı (artıq onu belə tanıyırdılar) birinin başına ağrı gələndə bircə dəfə əlini səssiz-səmirsiz ağrıyan yerə çəkməklə onu sağaldarmış.

 

Zaman keçdikcə insanlardan qaçan Lələyə doğru insanlar özü gəlməyə başlayır, hamının işi ondan keçir, Lələ hər kəsin dərdinin əlacını tapırdı.  Onun məskunlaşdığı təpə el arasında Lələ təpə adlanmağa başlayır. İnsanlar yavaş-yavaş o təpənin ətəklərində yurd etdikcə məkan Lələ təpə yurdu kimi tanınır.

 

Lələ bir koma tikdi

Ağzını günə tikdi – deyə el-oba onun öz təbirincə ona bayatılar qoşardı.  Onu sevir, ona hörmət edir, bəzən hətta gizlində ondan qorxardılar.

 

Bu minvala zaman axıb gedir. Bir gün Lələtəpə elatı Lələnin komasından heç çıxmadığını görüb onu ziyarətə gedirlər və görürlər ki, Lələ sazı da əlində oturduğu yerdə dünyasını dəyişib.  Ahıllar Lələni elə həmin təpədə öz komasının yanında dəfn etməyi məsləhət görürlər.  El arasında ilahiləşən Lələnin dəfn olunduğu həmin yer sonradan ziyarətgaha çevrilir. Ətraf elatlardan, kənar ellərdən o təpəni ziyarətə gəlirlər.  Bu əhvalat dillərdə əfsanəyə çevrilir, ona bayatılar qoşulur.

 

Lələ də öldü getdi

Ömrünü böldü getdi

Lələnin qəbri üstə

Gör kimlər gəldi getdi.

 

Zaman at üstündə gəlib keçir. 90-cı illərdə Lələtəpə yurdu Cəbrayıl rayonu ərazisində Cocuq Mərcanlı kəndinin məzarlığına çevrilir. İnsanlar öz əzizlərinin ruhuna hörmət əlaməti olaraq onları həmin ziyarətgahda dəfn edirdilər.

../..

http://kulis.lent.az/news/14897

SÜLEYMAN RÜSTƏM – QAÇAQ NƏBİ – BEŞİNCİ PƏRDƏ – ONUNCU ŞƏKİL

qaçaq nebi2

Sıldırım qayalıqlar. Axşam çağıdır. Ocaqlar tüstülənir.
Həcər bir qaya üstündən uzaqlara baxır.

H ə c ə r
Bunlar harda qaldı?

Ç i m n a z
Darıxma, Həcər,
Nəbi sağ-salamat bir azdan gələr.

H ə c ə r
Nələr çəkdiyimi ürəyim bilir,
Bir gözüm ağlayır, bir gözüm-gülür.

Ç i m n a z
Gül iki gözünlə, bir ürəyinlə.

H ə c ə r
(Gülür.)
Qoy sən deyən olsun.

Ç i m n a z
Bax belə, belə…

H ə c ə r
Çimnaz danışanda gülür ürəyim.

Q ı z l a r d a n b i r i
Vallah, göz dəyməsin, yamanca qızsan.

Ç i m n a z
Qızlar, gəlin sizə bir mahni deyim.

Q ı z l a r
De gəlsin, de gəlsin.

Ç i m n a z
Dinməyin bir an.
(Oxuyur.)
İlk bahardan gözəl gülər
Qarabağın gözəlləri.
Yolçuları yoldan elər
Qarabağın gözəlləri.
Bal gəzdirər dodağında,
Mahnı deyər yaz çağında,
Çiçəklərin qucağında
Qarabağın gözəlləri.
Sevdiyinə sərin olmaz,
Dərdi, qəmi gözə almaz,
Kişiərdən geri qalmaz
Qarabağın gözəlləri.

T a p d ı q
(Papağını ata-ata gəlir.)
Həcər, gözün aydın, Nəbigil gəlir.

H ə c ə r
Şad xəbər olasan.

Ç i m n a z
Dərəyə bax bir.

H ə c ə r
Qızıl samovarlı, qızıl tavalı,
Naçalniklə, pristavla davalı,
Deyin, çalğıçılar vursun qavalı,
Qoy sənə desinlər, ay nadan Nəbi,
Divanı yerindən oynadan Nəbi!
Nəbi, Mehdi, Vasili və başqa qaçaqlar çalğı müşayiətilə gəliriər.

H ə c ə r
Xoş gördük, a Nəbi!

T a p d ı q
Xoş gördük səni.

N ə b i
Dostlarım doğrudan sevirmiş məni.

Q ə h r ə m a n
Deyəsən Nəbiyə düşüb qazamat,
Maşallah, kökəlib.

N ə b i
Sizə zarafat
Gəlməsin qapqara, daş kimi çörək.

V ə l i
Niyə gecikdiniz? Danışın görək.

N ə b i
Qoy Mehdi danışsın.

M e h d i
Mən niyə, balam?

V ə l i
Nəbi, danışmasan vallah, partlaram.

N ə b i
Elə ki, ayrıldıq biz qazamatdan,
Gördüm qan-tər axır sel tək Boz atdan.
Çapdı dalımızca atı qazaqlar,
“Qoyma, vur” səsindən titrədi dağlar.
Çıxıb hər tərəfdən göbələk kimi
Düşmənlər hürürdü qart köpək kimi.

V ə l i
Sonra? Sonra?

Q ə h r ə m a n
Sakit, dinməyin görək!

N ə b i
Dedim, bir qurban da verməyək gərək,
Baxdım ki, Boz atı dörd nala çapsam,
Onların əlindən mən nicat tapsam
Hər şey dəyişəcək bir an içində,
Üzəcək dostlarım al-qan içində.
Dəhşətli, qorxulu vuruşmalarda
Kişi, öz dostunu qoyarmı darda?!
Qıy vurdum, ay uşaq, tez yerə yatın!
Atın deyən kimi hammız atın!
Qap-qatı bir duman basmişdı yolu,
Yağılar hasar tək kəsmişdi yolu.
Polad sinəmizi verib qabağa,
Cumduq gözümüzdən od yağa-yağa.
Saldıq pərən-pərən qudurğanları,
Sıçradı dörd yana qara qanları.
Qopduqca bədəndən düşmənin başı,
Çatıldı heyrətdən göylərin qaşı.
Bu vuruş, doğrudan böyük sınaqdı,
Hər yandan dolu tək güllələr yağdı.
Hər atəş açdıqca dostlarımla mən
Ayaqlar üzüldü üzəngilərdən.
Bulaşdı al qana çiçəklər, otlar,
Tük saldı qartallar, kişnədi atlar.
Atışma qızışdı, qopdu qıyamət!
Yerləri, göyləri bürüdü dəhşət!
Göz-gözü görmürdü, hər yan çən, duman,
Saysız yaralardan fışqırırdı qan.
At kişnəməsindən, güllə səsindən,
Qızmış aslanların hər nərəsindən
Sarsıldı qayalar, diksindi dağlar,
Qırıla-qırıla qaçdı qazaqlar.
Bu qoca aynalı gəlməsin gözə,
Çoxunu göndərdi gedər-gəlməzə.

M e h d i
Vuruş meydanında qana-qan dedim,
Basılmaz ömründə qəhrəman dedim.
Beş atlı üstümə yeridi yandan,
Ancaq baş tutmadı düşmənin fəndi.
Nəbi köməyimə yetişən zaman
Elə bil yerindən bir dağ tərpəndi!

Q ə h r ə m a n
Var olsun, var olsun qəhrəman Nəbi!
Mİn illər yaşasın mehriban Nəbi!

N ə b i
Qarışdı tərimə Boz atın təri…
Elliklə düşməni oturtduq geri,
Çaparaq atları, qovuşduq sizə.

V ə l i
Nəbinin dostları gəlməsin gözə!

N ə b i
Hər igid yadında saxlasın gərək,
Köksüz bir ağacı tez yıxar külək!
Gəlin ürəklərdən bir səngər quraq,
Sönməsin ellərçün yanan o çıraq!

M ü r s ə l
Bir caniın var, o da qurbandır elə!
Yaşımdan şikayət etmirəm hələ.

Q ə h r ə m a n
Yaxşı, Mürsəl dayı, ay cavan oğlan,
Bəs hanı Nəbiyə qoşduğun dastan?

V ə l i
Lap yerinə düşdü, danış Nəbidən.

M ü r s ə l
Ondan yüz il desəm yorulmaram mən.

(Saz çalıb oxuyur.)
Nəbi qatıb qabağına, qovdu qorxaq dovşan kimi
Səlim bəyi, məlim bəyi, naçalniki, maçalniki.
Bir barmaqla Mahmud bəyin dartıb cirdı cəhəngini,
Pristavlar tökdü yerə tüfəngini, müfəngini.
(Nəbiyə)
Nəbi can, necədir? Döşünə yatdı?

Q ə h r ə m a n
Vallah, cır səsindən qulağım batdı.

M e h d i
Qoy indi aşıqlar, oxusun bir az.

M ü r s ə l
Ellərin büsatı aşıqsız olmaz.

A ş ı q
Nəbinin bığları eşmə-eşmədir,
Papağı güllədən deşmə-deşmədir.
Nəbinin attnı bir at keçmədi.
Deyirlər, qandalı açıbdır Nəbi,
Minib Boz atına qaçıbdır Nəbi.
Hamı aşıqları alqışlayır. Nəbi onlara pul verir.

T a p d ı q
(Diqqətlə baxır.)
Bu gələn kim ola? Baxın, uşaqlar…

V ə l i
Tək başına gəlir, burda bir iş var.

V a s i l i
Elçiyə oxşayır.

T a p d ı q
Düzdür, tapmısan.

Q ə h r ə m a n
Qoy vurum, öldürüm.

N ə b i
Tələsmə, dayan.

K o x a
Mənə tapşırmışdır bu işi divan,
Bəylər nə deyibsə deyirəm mən də.

M ü r s ə l
Sən bunu görərsən bilirsən haçan?
Dəvənin quyruğu yerə dəyəndə!

K o x a
Təslim etməsəniz Nəbini, bilin,
Üzü gülməyəcək ömürlük elin.
Davasız, şavasiz versəniz elə
Dərdiniz, qəminiz qalmaz bir gilə.
Kəndə dönərsiniz adınız təmiz,
Qulluq alarsınız, dirçələrsiniz.

V ə l i
Bizi nə bilmisən? Alçağın biri!

Q ə h r ə m a n
Namərdəm mən səni buraxsam diri.
(Koxanı vurmaq istəyir, ona mane olurlar.)

M ü r s ə l
Nəbi can, mən ölüm, sən dinmə görək,
Bunun cavabını özümüz verək.

N ə b i
Mən bir söz demirəm, özünüz bilin.
(Kənara çəkilib dostlarının hərəkətinə diqqət yetirir.)

M ü r s ə l
A koxa, nə yaman uzunmuş dilin…

K o x a
Məni ləngitməyin, nə oldu cavab?

M ü r s ə l
Bir az səbrini bas, mirzə qozqurab.

K o x a
Cavabı bu qədər uzatmaq olmaz!

M ü r s ə l
Qorxma, ağaların cavabsız qalmaz.
(Düşünür və əlini belindəki qayçıya atır.)

K o x a
Siz cavab axtarın, mən də əyləşim,
Bir əməlli-başlı bığımı eşim.

M e h d i
Buyur, burda əyləş, a koxa lələş.
(Onu bir daş üstündə oturdur.)
Mürsəl, gəl, koxanın bığlarını eş!

M ü r s ə l
Görüm ki, canını dərd, azar alsın,
Süpürgə bığların soxaya qalsın.
(Koxanın bığlarını kəsib ovcuna basır.)
Canın rahat oldu? Bax, cavab budur,
Al, bu da bir cavab, şıllaq atma, dur!

K o x a
Gec-tez alaçaqlar bu heyfi sizdən.

V ə l i
Bir anbar salam de bəyiərə bizdən.
De ki, aldanmadı sözə qaçaqlar,
Onlar yuvanıza od vuracaqlar.

K o x a
Baş üstə…
Koxanı dolayaraq yola salırlar.

N ə b i
Sağ olun, qəhrəmansınız.

T a p d ı q
(Yüyürərək gəlir.)
Nəbi…

N ə b i
Nə xəbər?

T a p d ı q
Odur üç nəfər
Dırmanır dağa.

N ə b i
Mehdican, yoxla.
Gör kimdir gələn.

M e h d i
Öyrənərəm mən.
(Gedir.)

N ə b i
(Qaçaqlara)
Qardaşlar, aldığım xəbərə görə,
Üç naçalnik çıxıb bu gün səfərə.
Min atlı göndərib dağlara sarı
Tiflisin general qubernatoru.

V a s i l i
Qaçaqlar çörəyi burnuna yemir,
Buyurub gəlsinlər, dənlərik bir-bir.
Bu zaman Alı kişi iki kəndli ilə pərişan halda gəlir.

N ə b i
Ata… Nə üz verib?

A l ı
Qurbanın olum,
Sən dözə bilməzsən bu dərdə, oğlum!
Dərdim var sinəmdə uca dağ kimi,
Yenə dayanmışam qoca dağ kimi.

N ə b i
Söylə…

A l ı
Kəndimizi tutdular topa,
Başını itirdi bütün el-oba.
Dedilər, Nəbini tez verin bizə!
Əgər verməsəniz qan çıxar dizə.
Gərək görəydiniz namussuzları,
Saçından sürüyüb bizim qızları
Aparıb, getdilər qənimət deyə,
Haqqı tapdadılar həqiqət deyə.
Ucaldı göylərə oddan ləpələr,
Yandı beşiklərdə dilsiz körpələr.
Allahı köməyə çağırdıq, Allah
Bizi eşitmədi, dilim gəlmir, ah…

N ə b i
Bəs anam?

A l ı
Soruşma.

N ə b i
Ne dedin? Necə?

A l ı
Bütün varlıq dönür gözümdə heçə

N ə b i
Vuruldu qəlbimə yeni bir yara.
Dünya gözlərimə görünür qara,
Nələr eşidirəm…

A l ı
Pərvərdigara!..
Məni öldürəcək bu ağır yara.

N ə b i
Qıydılar canına, ana, can ana!
Qardaşlar, siz deyin, kim dözər buna?!

M e h d i
Ana, yazıq ana, bağışla məni,
Qoruya bilmədim yağıdan səni.
Yanında olsaydım dönüb aslana
Sənin cəlladını boyardım qana.

N ə b i
Ana dərdi, vətən dərdi, el dərdi
Yaralı bağrımı qana döndərdi.

A l ı
Gəl, basım bağrıma, balacan, səni,
Xilaskar doğubdur bu dövran səni.
Çox bəlalar çəkdin cavan yaşında,
Əlin titrəməsin haqq savaşında!

H ə c ə r
Nəbican, başını dağ kimi dik tut.
Gözünün yaşını kininlə qurut!

N ə b i
Ana, and içirəm ruhuna bir də,
Mən sənin qanını qoymaram yerdə!
İşıq sönür və yanır. Hamı yatmış. Nəbi sıldırım qayanın başında
dayanıb ətrafı seyrə dalmışdır. Həcər ağır addmılarla gəlir.
Nəbi xəyal aləmindən ayılır.

H ə c ə r
Nəbi, yatmamısan?

N ə b i
Bu vaxtda yatmaq!
Kim bilir, sabaha kim sağ çıxacaq,
Başımız üstündə tutmuşdur qərar
Yenə qan-qan deyən qara buludlar.
Onu yox etməsək qan bahasına
Bir xitam verilməz elin yasına.

H ə c ə r
Yox, boyun əymərik versək də qurban!
İgid üstünlüyü qazanmır asan.

N ə b i
Hər qurban verdikcə alışır sinəm,
Dolanır başıma bütün bu aləm.

H ə c ə r
Nəbi, qadan alım, bu sınaq günü
Qara fikirlərlə yorma özünü.

N ə b i
Düşünüb bayaqdan tökmüşəm tədbir,
Gərək sinə gərək düşmənə əlbir!
Azadlıq yolunda şərəfdir gerçək
Min dəfə dirilib, min dəfə ölmək!

H ə c ə r
Gəl basım bağrıma, Nəbican, səni,
Təzədən dünyaya gətirdin məni.
Gəl, bir qədər dincəl.

N ə b i
Yox, Həcərciyim,
Ömrümün bəzəyi, gülüm, çiçəyim…
Baxtımın ulduzu, ellər gözəli,
Bir ağ gün görmədin mənə gələli.
Nə gərdənlik taxdm, nə üzük taxdın,
Min kərə ölümün gözünə baxdın.
Ellərin yasında bağlayıb qara,
Özünü vətənçin atdın odlara.
Ulduzlar şahiddir, demirəm yalan,
Gözümsən, özümsən, can sirdaşımsan.
Yenə bardaş qurub ürəyimdə qəm,
Mən sənin yanında xəcalətliyəm.

H ə c ə r
Nəbi, nə deyirsən? Ağıllı danış!
Məgər ürəyimlə deyilsən tanış?
Çıxmışam bu yola öz xoşumla mən,
Durmuşam yanaşı sirdaşımla mən.
Gəl qara günləri gətirmə yada.
Bu ucsuz, bucaqsız dərdli dünyada
Ağlayaraq birgə, gülərik birgə.
Yaşayarıq birgə, ölərik birgə…

N ə b i
Elədir, gözəlim, canım, ciyərim,
Ürəyi qar kimi ləkəsiz pərim.
Seyr edib vətəni, deyirəm artıq
Günəşli günlərin qarşısındayıq!

V a s i l i
(Tələsik gəlir.)
Nəbi, Nəbi!

N ə b i
Nəvar?

V a s i l i
Gəldim xəbəro.
Qaynayır qazantək yeno dağ, dərə,
Yolların üstünü alıb tozanaq,
Çapır üstiimüzə bir sürü qazaq,
Qəhrəman
(Gəlir.)
A Nobİ, qazaqlar yaxınlaşdılar,
Sel kimi, yei kimi dağı aşdılar.

Nəbi
Eşidin əmrimi, yatm səngorə,
Gülləni atmaytn boş, nahaq yerə!

Voli
Düşmən üç tərəfdən eləyir hücum.

Nobi
Həcəritn, yubanma, sol səngərə cum!
Sonə tapşınbr, Vəli, sağ tərof,
Dostlar, haraınıza bəüidir hədəf.
Əwəl başçıları alın nişana,
Döndərin onlarııı bağrını qana!

Mehdi
İgidlər, irəli dalımca gəlin!
Yağmın bağnnı xəlbir tək dəlin!
Atışma başlanır. Mehdi vurulur.
Aman, Nəbi, ata…

Alı
(Onun başını dizi üstə alır.)
Kim vurdu səni?

M e h d i
Anamın yanında basdırın məni.

A l ı
Ey fələk, gülmədim sayəndə bir an,
Qubarım dağlardan böyükdür mənim.
Dərdimin üstünə dərd qoydu zaman,
Belimi sındıran bu yükdür mənim!

N ə b i
(Siyirməqılınc özünü qardaşının üstünə atır.)
Qırıldı Nəbinin qolu, qanadı,
Aman, ürəyimin başı qanadı.
Sən ki, qartalıydın bizim dağların,
Nə üçün yumuldu göz qapaqların?!

V a s i l i
Düşmən zor söstərir dörd bir tərəfdən…

N ə b i
Gəlirəm, gəlirəm, ölməmişəm mən!

P Ə R D Ə

SÜLEYMAN RÜSTƏM – QAÇAQ NƏBİ – BEŞİNCİ PƏRDƏ – DOQQUZUNCU ŞƏKİL

qaçaq nebi3

Göruş zindanı, Səhnanin bir tarəfi kamera, digər tərəfi
zindan rəisinin otağıdır. Pərdə musiqi müşayiətilə açılır.

N ə b i
Qazamat istidir yata bilmirəm,
Düşmənlər güclüdür, bata bilmirəm,
Ayaqda qandalaq, qaça bilmirəm,
Qoy sənə desinlər ay qaçaq Nəbi,
Dostları özündən ay qoçaq Nəbi!
Mehdi və Vasili başqa qiyafədə içəri girirlər. Keşikçiyə pul veririər.

M e h d i
Nəbi can.

N ə b i
Mehdi can, Vasili, qardaş!..

M e h d i
Dağlardan enmişik yanına birbaş.
Qucaqlaşırlar.
Bütün dost-aşnadan salam var sənə.

N ə b i
Ömürlük qazamat kəsiblər mənə.

M e h d i
Qəm yemə, dostların oyaqdır, oyaq,
Onlar and içərək veriblər qərar:
Bu qara zindanı dağıdacaqlar.
Enmişik dağlardan iki yüz atlı,
Hamısı qəhrəman, şöhrətli, adlı,
Qardaşım, qəm yemə, Gorusu gerçək
Almışıq dövrəyə üzük qaşı tək.
Hamımız yolunda sinə gərərək.
Səni bu zindandan qurtaraq gərək.

N ə b i
Ehtiyatlı olun, qurban verməyin,
Düşmən hiyləgərdir, aman verməyin.

M e h d i
Qardaşım, gözünü qırpma bir an da,
Vuruş başlanacaq dan ağaranda.

N ö v b ə t ç i
Aman, evim yıxıldı, böyüklər gəlir bura,
Sizi burda görsələr məni çəkərlər dara.
Tez olun, tərpənin!

N ə b i
Di, durma Mehdi…

M e h d i
Hələlik…

N ə b i
Dostlara məndən salam de.
Naçalnik, Səlim bəy və bir neçə qazaq içəri girir.

S ə l i m b ə y
Yaxşı tanımırsan onu sən hələ,
Odur ürək verən, dil verən elə.
Onu asdırmasaq dar ağacından
Ölkədə günbəgün artacaq üsyan.

N a ç a l n i k
Siyasət lazımdır, Səlim bəy, düşün,
Nəbi əlimdədir onsuz da bu gün.
Nəbini gətirirlər.
Xoş gördük, qoç Nəbi!

N ə b i
Qurşama, əl çək!

N a ç a l n i k
Nəbi, bu yaxşıdır, buyur, bundan çək.
(Papiros təklif edir.)

N ə b i
İstəməz, çəkdiyim budur hələlik,
“Həsən dədənovdur”, buyur naçalnik.

N a ç a l n i k
Məni yaxşı eşit, gör nə deyirəm.

N ə b i
Qulağım sizdədir.

N a ç a l n i k
Düşünüb hərdən
Deyirəm, doğrudan heyf Nəbidən.
Sənə lap ürəkdən acıyıram mən.
Bilirsənmi nə var?

N ə b i
Bilmirəm hələ.

N a ç a l n i k
Nəbi, gəl mənimlə danışma belə.
Adına bağlıdır bütün üsyanlar,
Yazıqsan, cavansan, gələcəyin var.
Əgər belə getsə, məhv olarsan sən.
Nəbi, gəl bu daşı tök ətəyindən!
Söndür qəzəbini, bəylərlə banş,
Sənə qulluq verək, bizlərə qarış.
Yerə salmayasan sözümü gərək…

N ə b i
Satılmaz ellərçün döyünən ürək!

N a ç a l n i k
Satılmaz… Satılmaz… Sözünə bir bax!
Qana boyanmışdır bütün Qarabağ.
Üsyan qaldırsa da beş-altı mujik,
Yenə də Qafqazın ağası bizik!
Nəbi, arxalanma bu qədər elə!

N ə b i
Kimə arxalanım, naçalnik, söylə?

N a ç a l n i k
Bizə, ancaq bizə, bizdədir qüvvət,
Qoşulsan bizlərə elərik hörmət.
Artar var-dövlətin, artar vəzifən,
Sənə kişi kimi söz verirəm mən.

N ə b i
Sizdə görməmişəm hələ kişilik,
Bağışlayın məni, cənab naçalnik!

S ə l i m b ə y
Polkovnik, mən sizə demişdim bayaq,
Bununla danışmaq nahaqdır, nahaq!

N ə b i
Yaxşı fikirləşin, bəydir adınız,
Quyruq bulamaqdan yorulmadınız?

S ə l i m b ə y
Nəbi, unutma ki, sabınlı kəndir
Çoxdan boğazının həsrətindədir.
Özün öz əlinlə qəbrini qazma!

N ə b i
Mən ölən deyiləm, kefini pozma!

N a ç a l n i k
Bir az açıq danış, nə istəyirsən?

N ə b i
Azadlıq, azadlıq, ancaq azadlıq!

N a ç a l n i k
Səninlə danışmaq artıqdır, artıq.
Qəbirdə görərsən azadlığı sən!

N ə b i
Ellərim görəcək, görməsəm də mən.

N a ç a l n i k
Ellərim, ellərim, ağlın hardadır?
Ellərim deyənlər zindanlardadır!
Nahaq salmayıblar səni zindana.
Padşahı saymayan bu qudurğana
Su, çörək verməyin, ölsün acından,
Sabah asılacaq dar ağacından!

N ə b i
Ölsəm də, oluram buna ümidvar:
Analar minlərcə nəbilər doğar.

P Ə R D Ə

SÜLEYMAN RÜSTƏM – QAÇAQ NƏBİ – DÖRDÜNCÜ PƏRDƏ – SƏKKİZİNCİ ŞƏKİL

qaçaq nebi

Tacir Xəlilin evi. Pərdə açılarkən uzaqdan atışma səsləri eşidilir.
Xəlil həyəcanla pullarını sayır.

X ə l i l
Canıma qorxudan düşüb vic-vicə,
Nəbi dağıdacaq kəndi bu gecə.
Qapı döyülür. Leyla yan otaqdan çıxır.

L e y l a
Xeyır ola, a kişi?

X ə l i l
Danışma,dayan.

L e y l a
Yox, qapını açma, qorxuram yaman!
Qapı yenə döyülür.

X ə l i l
Ay qapını döyən, kimsən, bir dillən?

Q u r d K ə r i m
Kərimdir, tez ol aç.

X ə l i l
Kərim?

Q u r d K ə r i m
Mənəm, mən.
Xəlil tez qapını açır. Qurd Kərim içəri girir.
Xəlil onu görüb təəccüblə baxır.

Q u r d K ə r i m
Daha qaçaqlarda qalmayıb tutar,
Dövrəyə alıbdır bizi qazaqlar.
(Göz vurur.)
Nəbi yaralıdır, gizlət evində,
Niyə mat-qut oldun, kişi, sevin də!

X ə l i l
Əsirəm, doğrusu, adı gələndə,
Yüz qurban kəsərəm Nəbi öləndə.
Gətirmə evimə.

Q u r d K ə r i m
Nə üçün?

L e y l a
Divan
Başına min manat qiymət qoyub, qan.
Evimdə tapılsa mənə söz gələr.

Q u r d K ə r i m
Qoy barı bu sözü desin özgələr.
(Qulağına nə isə pıçıldayır.)

X ə l i l
Necə?

Q u r d K ə r i m
Bəli, bəli… naçalnik özü.
Heç kəsə hələlik demə bu sözü.

X ə l i l
Çox gözəl.

Q u r d K ə r i m
Gəlirik, sən yer hazırla.
(Gedir.)

X ə l i l
Gül açır könlümdə böyük arzular,
Məndən düşə bilməz allah da şəkkə.
Əziz qonaq girib yorğan-döşəyə
Dincəlsin, kim istər o dincəlməsin?
Kim istər evinə qonaq gəlməsin?..

L e y l a
A kişi, başa düş, gəl sarsaqlama,
Ağrımaz başına yaylıq bağlama.

X ə l i l
Danışma, deyildir bu, arvad işi,
Öz tüpürdüyünü yalamaz kişi.

L e y l a
Qorxuram, axırda çıxa bir əngəl,
Deyəsən başını girləyib əcəl.

X ə l i l
Çərənləmə, dedim!

L e y l a
Sözdür, deyirəm.

X ə l i l
Hələ bundan sonra artacaq rütbəm,
Bu saat Nəbigil bizə gələcək,
Yaxında taleyim, baxtım güləcək.
Asan deyil etmək Nəbini qonaq.

L e y l a
Bu işin axırı çox pis olacaq.

X ə l i l
Arvad, səfehləmə.

L e y l a
Ağıla bax, ala!
(Qaramat atır.)

X ə l i l
Arvad, tez, yubanma, sən yer hazırla!

Qapı döyülür. Nəbi Qurd Kərimin və Tapdığın çiyninə
dayalı halda içəri girir. Nəbinin başı sarıqlıdır.

X ə l i l
Olsun ayağının altında başım.

N ə b i
Bu kimin evidir, Kərim, qardaşım?

Q u r d K ə r i m
Allah bəndəsinin.

N ə b i
Kişi, mənə sən
Sifətdən bir qədər tanış gəlirsən.

X ə l i l
Yaxşılıq etmisən bir zaman mənə.
(Kənara)
Gərək əvəzini qaytaram sənə!

N ə b i
Tutur gözlərimi bir qara pərdə
Bir çara göstərin düşdüyüm dərdə.

Q u r d K ə r i m
Nəbi, nə deyirsən, özünə gəl.

N ə b i
Ah…

X ə l i l
Uzun et Nəbinin ömrünü, Allah!

N ə b i
Bir içim su verin…

X ə l i l
Bu saat.

Q u r d K ə r i m
Dayan!
Su sənə zərərdir, ağırdır yaran.

N ə b i
Bəs Qəhrəman hanı? Bəs Vəli hanı?

Q u r d K ə r i m
Düşmənlər tutmuşdur bütün hər yanı,
Onlar atışırlar.

N ə b i
Durmayın, gedin,
Barı yoldaşlara bir kömək edin!
İgidə yaraşmaz evdə oturmaq.

Q u r d K ə r i m
Nəbisiz qoymaram kənara ayaq.

T a p d ı q
Doğrudur, biz gedək, sənsə burda qal.

N ə b i
Kərim, yox, sən də get, vuruş, qılınc çal!
Adımdan Həcərə tez yetir xəbər.
Yığıb dost-aşnanı gəlsin köməyə,
Həcərsiz uçulur başıma göylər,
Hicran neştərini vurur ürəyə.
Nəbini uzandırırlar.

X ə l i l
Kaş mənə dəyəydi o güllə…

N ə b i
Dostum,
Yanıram su verin mənə bir qurtum.

Q u r d K ə r i m
Yaramaz.

N ə b i
Di, gedin.

Q u r d K ə r i m
Yaxşı, bu saat.

N ə b i
Qoy səni gəzdirsin hələlik Boz at.

Q u r d K ə r i m
Gedək, dostlar, gedək bitməyib dava!

(Kənara)
Nəbinin dərdinə tapılar dava.
(Tüfənglə Nəbini vurmaq istəyir. Nəbi gözünü açır.)
Nəbi can, üstünü açma bu qədər,
Xəstəsən, xəstəyə tez soyuq dəyər.
(Onun üstünü örtür.)

N ə b i
Get, dedim.

Q u r d K ə r i m
Gedirik.
(Gedir.)

N ə b i
(Xəlilə)
Qapını bağla!

X ə l i l
Allah, sən Nəbini bəladan saxla!
Yenə atışırlar.

N ə b i
Bizimkilərdir.
Qəhrəmanla Vəli ər oğlu ərdir.
Çıxardar onları Həcər tələdən.
İgid də qorxarmı oddan, güllədən?!

X ə l i l
Yoxdur bu ellərdə Həcərin tayı.

N ə b i
Qorxutmaz Həcəri düşmənin sayı.
Həcərin saçları dalğa-dalğadır,
İpək birçəkləri halqa-halqadır,
Davada Nəbiyə polad arxadır,
Yazmışam adını ürəyə, Həcər,
Hardasan, gəl yetiş köməyə, Həcər!
Yaram çox ağrıdır…

X ə l i l
Qorxma, inşallah,
Qalxarsan ayağa lap bu gün, sabah,
Ürəyini sixma, qovraqsan, qovraq,
Kiçik bir güllədən yıxılarmı dağ?!

N ə b i
Ah, yata bilsəydim əgər doyunca.,.

X ə l i l
Nədir bu patrondaş, xəncər, tapança,
Qoy açım bunları, uzan, yat, dincəl…
(Nəbinin belindən yaraqlarını açıb taxçadakı
yorğan-döşəyin altında gizlədir.)

N ə b i
Görünür ki, məndən uzaqmış əcəl.

X ə l i l
Gecən xeyrə qalsın, mən getdim, sən yat.

N ə b i
(Sayıqlayır.)
Düşmən oynatmasın meydanımda at!
Verin Boz atımı, Mehdi, durma, cum,
Həcər, yanımca gəl, qoçaqlar, hücum!..
Yağdırın düşmənə güllədən yağiş.

L e y l a
Nəbi, yatmamısan?
Sayıqlayırmış…
(Çıxır, daldan fit səsləri gəlir.)

X ə l i l
Deyəsən bərk yatıb, ayılmaz daha,
Arzuma yetişdim, şükür Allaha.
(Yavaşca bayır qapıya tərəf gedərkən
Nəbi birdən sıçrayır.)

N ə b i
Dayan, hara? Dayan!.. Cavab ver, hara?

X ə l i l
Dəstəmaz almağa.

N ə b i
Hara?

X ə l i l
Bayıra.

N ə b i
Tərpənmə yerindən deyirəm sənə,
Mən aman vermərəm alçaq düşmənə.

X ə l i l
Ay aman, ay haray.

N ə b i
Al, haramzadə.
(Onu vurur.)
Yaşamaq haramdır sənə dünyada.
Bu halda bayırdan səs-küy qalxır. Fit verilir, qapı açılır.
Güllələr içəri yağış kimi yağır. Nəbi yerindən sıçrayır.
Divara söykənib atışmağa başlayır.

N ə b i
Sən də al payını, hiyləgər tülkü!
Hələ ölməmişəm, sağam, bir, iki…
Nəbiyə xəyanət?..
(Qurd Kərimi vurur. Bu vaxt hər tərəfdən qazaqlar içəriyə
tökülüşürlər. Nəbini araya alırlar. Hər tərəf’düşməndir.)

M a h m u d b ə y
Təslim ol Nəbi!
Yoxsa öldürərik səni it kimi.
Tez qandalaqlayın! Dustağımsan sən,
Görərsən, dərini soyacağam mən.
Aparın!..

N ə b i
Aparın, gələr ki, bir gün
Sizin kökünüzü kəsərək bütün.
Nəbini qorxutmaz nə dar, nə zindan,
Bir üzə gülməyir həmişə dövran.

M a h m u d b ə y
Aparın!..

N ə b i
Gedirəm öz ayağımla,
Mən fəxr eləyirəm, qandalağımla.

SÜLEYMAN RÜSTƏM – QAÇAQ NƏBİ – DÖRDÜNCÜ PƏRDƏ – YEDDİNCİ ŞƏKİL

QAÇAQ NƏBİ

Təbrizdə yoxsul Musanın evi. Nəbi yaralıdır. Yataqda uzanmışdır.
Həcər və Güllü xala da buradadır. Musa Nəbinin yanında oturub
kaman çalır, Nəbi musiqi ahəngi altında danışır.

N ə b i
Düşmənə rast gəldik biz “Çətən daş” da
Altı yüz qazaqdı, Səlim bəy başda.
Vuruşda gündüzü gecəyə qatdıq,
Nə qədər gülləmiz vardısa atdıq.
Lalə tək qızartdı qan dağı-daşı,
Dost-dostu itirdi, qardaş-qardaşı.

M u s a
Ah, dəstən bəs hardadır indi?

N ə b i
Dağ kəndlərində…

M u s a
Olsaydım, Nəbi qardaş, əgər sənin yerində
Gətirərdim onları birbaşa Təbrizə mən.

N ə b i
Yox, yox, Musa, bu işdən duyuq düşərdi düşmən,
Yox, qoy onlar hələlik dağ kəndlərində qalsın.
Yaralılar, yorğunlar bir az dincini alsın.

M u s a
Bağışla, qoydum bayaq söhbətini yarımçıq,
O son davadan danış…

N ə b i
Qardaş, nə deyim artıq.
Sonra ehtiyatla çəkildik geri,
Tez keçdik Arazı o taydan bəri,
Mən bu son vuruşda üç yara aldım.
Bir günün içində on il qocaldım.

M u s a
Nəbi, göz dəyməsin, dəmir kimisən,
Ürək dərdimizin baş həkimisən.
Vətənin oğlusan, millətin gözü.
Qopdu gəlişinlə yaramın közü.

N ə b i
Gəlişim əziyyət versə də sizə,
Pənah gətirmişəm ana Təbrizə.

M u s a
Bu nə sözdür, Nəbi? Öz evindəsən.
Ən əziz qonaqsan bu Təbrizdə sən.

N ə b i
Unutmaq olarmı bu haqqı-sayı.
Arazın o tayı, istər bu tayı
Bir duyan, bir vuran saf bir ürəkdir,
Onun hər dərdinə dərman gərəkdir.

(Nəbi oxuyur.)
Araz, hər yaz çəmən birdir o sahildə, bu sahildə,
Qərənfil, yasəmən birdir o sahildə, bu sahildə.
Bilirsən ki, suya xəncər, qılınc vursan da ayrılmaz,
Ürək birdir, bədən birdir, o sahildə, bu sahildə.
Əzəldən ayrılıq dərdi, vüsal dərdi, vətən dərdi,
İnandım bir də mən, birdir o sahildə, bu sahildə.
Ürək telli müqəddəs saz, şerdən incə xoş bir dil
Araz, bildinmi sən, birdir o sahildə, bu sahildə?!
Haray saldım uzun illər, bütün aləm eşitsin ki,
Əziz, doğma vətən birdir o sahildə, bu sahildə.

M u s a
Bu dərd həm sənindir, həm də mənimdir,
O sahil, bu sahil öz vətənimdir.

N ə b i
Ah, bağı, bağçası, ətir qoxuyan,
Bu yer ürəyimin bir parçasıdır.

M u s a
Hər kənddə ulayır bir bayquş, bir xan,
Düşmənin toyudur, elin yasıdır.
Gəzir qarış-qarış Azərbaycanı
Yükü dağdan ağır bir qəm karvanı.

N ə b i
Belə getməyəcək bu qanlı dövran,
Olacaq zülm evi yer ilə yeksan.

M u s a
Bu mənim üst-başım, bııda ki, evim,
Belə güzəranı mən necə sevim?
Vəfasız dünyada quru canım var,
Bir də ki, ağlayan bir kamanım var.
Adam sayılmayır kim ki, yoxsuldur.
Bu yerdə vicdan da, namus da puldur!

N ə b i
Musa, Qasım dayı gecikdi yaman…

M u s a
Qorxma, gəlib çıxar, qalma nigaran.
Uzaqda mahnı oxunur.
Dərdlilər yollardan gözünü çəkməz,
Haray, bu hicranın əlindən haray!
Ürəyi yanmayan göz yaşı tökməz,
Haray, bu dövranın əlindən haray!
Sirdaş yaranmısan, ey Araz mənə.
Bir dünya dərdim var, qulaq as mənə,
Pərişan görünür bahar-yaz mənə,
Vəfasız dünyanın əlindən haray!

H ə c ə r
Bala, əziz bala, hardasan, harda?!
Bu bədbəxt ananı qoymusan darda.

G ü l l ü x a l a
Sənə dağ çəkənin qurusun əli!

H ə c ə r
Özümdə deyiləm balam öləli.
Verərək baş-başa dərdi-sərimlə
Mən od götürürəm kirpiklərimlə.
Qapı döyülür. Həcər və Gullü xala yan otağa keçir.
Qasım dayı kiçik səbətdə Nəbiyə Üzüm gətirir.

N ə b i
Aha, Qasım dayı, xoş gördük səni.

Q a s ı m
Vəfasız düşünmə o qədər məni.

M u s a
Qasım, nə xəbərlə gəlmisən?

Q a s ı m
İş var…
Düşmənlər Nəbiyə quyu qazırlar.

M u s a
Bəs niyə gecikdin?

Q a s ı m
Bir səbəb oldu.

N ə b i
Tez danış, ürəyim şübhəylə doldu.

Q a s ı m
Qoy deyim birbəbir öyrəndiyimi,
Təbriz hakiminə Tiflis hakimi
Haqqında yazıbdır belə bir fərman:
“Gərək təslim etsin Nəbini İran”.
Burda Səlim bəyin bir dostu vardır,
Adı Paşa bəydir, qart canavardır.
Ona da yazıbdır sizin Səlim bəy,
“Nəbini tutmaqçın mənə et kömək”.
Odur ki, bu saat Paşa bəy, divan
Səni axtarırlar, səni, Nəbi can…

N ə b i
Deyirsən, burdan da çəkilək geri!

Q a s ı m
Deyəsən duyublar olduğun yeri.

N ə b i
Kim verdi sənə bu qara xəbəri?

Q a s ı m
Haman Paşa bəyin qoca nökəri.

M u s a
Nəbi, biz onunla qohumuq bir az,
O, bizim adamdır, yalan danışmaz.

Q a s ı m
(Xatirinə salaraq)
He… bir də deyir ki, dəstəndən kimsə
Bu işə qol qoyub…

N ə b i
(Həyəcanla)
Necə?

Q a s ı m
Nə isə
Bir az ehtiyatlı olsan nə olar?
Göz-qulaq olmağın zərərimi var?

N ə b i
Çətindir, çətindir buna inanmaq,
Dəstəmdən Kərimdir Təbrizdə ancaq.
Vuruşda sağ əlim, dostum, qardaşım,
Mənim dar günümdə ürək sirdaşım.
(Fikirləşir.)
İnsandır… Bəlkə də, dilim qurusun.
Mən nə danışıram?.. Öz yurdumzun
Vəfalı oğlundan şübhə yaramaz
Yəqin yalan qatıb doğruya bir az.

Q a s ı m
O, yalan danışmaz, ayıq ol, Nəbi!
Hər tərəf casusdur, sayıq ol, Nəbi!
Uymasın ürəyin hər şirin dilə,
Dostu yaman gündə imtahan elə.
Qapı üç dəfə döyülür. Qurd Kərim gəlir, həyəcanlıdır.

Q u r d K ə r i m
(Nəbiyə)
Qardaşım, necəsən?

N ə b i
Yaxşıyam bir az.

Q u r d K ə r i m
Mənə bıçaq vursan heç qanım çıxmaz.
Hər yana baxırsan xarabazardır.
Dolub dilənçiylə küçə və meydan,
İlan oynadanla, meymun oynadan
Bütün camaatı yığır başına…

M u s a
(Kinayə ilə)
Yaman darıxırsan deyəsən, aşna!
Ancaq bunlarımı görür gözlərin?
Heç məni açmadı sənin sözlərin.

N ə b i
Yoxsa qardaş dərdi könlünə yaddır?

Q u r d K ə r i m
Yox, Nəbi, deyirəm, bu nə həyatdır?

N ə b i
Bu sözlər yaraşmır sənin adına,
Qara keçmişini sal bir yadına.

M u s a
Kərim, heç qınama təbrizliləri,
Başları üstündə ölüm xəncəri
Verir öz hökmünü sorğu-sualsız,
Sən bir ev tapmazsan, qəmsiz, məlalsız.
Küçədən bir neçə güllə səsi eşidilir. Hamı bir an qulaq asır.

Q u r d K ə r i m
Uzaqda atıldı.

N ə b i
Həcər, mənə bax.
Burda qalmaq olmaz, tez yola çıxaq.
Çalışaq, düşməyək ələ bu gecə.

G ü l l ü x a l a
Hamının ürəyi birdirsə əgər,
Mənimsə ürəyim ikidir, Həcər,
Biri bu taydadır, biri o tayda.

H ə c ə r
Ağlama, ağlamaq verərmi fayda?

N ə b i
Sağ ol, Güllü xala,var ol, a Musa…
Qucaqlaşıb öpüşürlər,

M u s a
And olsun pozulmaz dostluğumuza,
Gəlləm yanınıza bir neçə aya,
Bizdən salam deyin dosta, aşnaya.

Q a s ı m
Nədir bu ayrılıq, bilə bilmirəm,
Nədən bülbül qonmaz gülə, bilmirəm,
Gülmək istəyirəm, gülə bilmirəm,
Məni yalqız qoyub, gedəndən ayrı,
Can necə yaşasın bədəndən ayrı?!
Güllü xala Nəbinin dalınca bir kasa su atır.

P Ə R D Ə

SÜLEYMAN RÜSTƏM – QAÇAQ NƏBİ -ÜÇÜNCÜ PƏRDƏ – ALTINCI ŞƏKİL

qaçaq nebi1

Köçərilərin düşərgəsi. Gecədir… Arazın yaxınlığında bir qayalıq.
Nəbinin dəstəsi düşmən təqibindən qurtarıb buraya gəlmişdir.
Köçərilər Nəbinin adamlarına yer vermişlər.

H ə c ə r
Lay-lay dedim yatasan,
Qızıl gülə batasan.
Gül yasdığın içində
Şirin yuxu tapasan.
Laylay, balam, a laylay.
Laylay, gülüm, a laylay.

F a t m a
(Körpəyə)
Yat deyirlər,yat barı,
Ömrümün laləzarı.
Sənə gələn elçilər
Dağıdacaq kandarı.
Nə dəcəlsən, can bala,
Salırsan min qan, bala,
Maddım-maddım baxırsan,
Yatarsan haçan, bala?

Qurd Kərim, Qəhrəman və Mürsəl gəlirlər.

H ə c ə r
A Kərim, bir xəbər bildinmi?

Q u r d K e r i m
Yox, yox…

H ə c ə r
Doğrusu, Nəbidən nigaranam çox.

F a t m a
Dünyada dərd hanı bu dərddən acı?

Q u r d K ə r i m
Sıxma ürəyini, ay Həcər bacı.

M ü r s ə l
Gəzdik qarış-qarış hər yanı, Həcər,
Dostumuz Nəbidən bilmədik xəbər.

H ə c ə r
Görəsən, nə gəlib yenə başına?
(Ağlayır.)

M ü r s ə l
Yoxam, Həcər bacı, bu göz yaşına,
İnsan şişirtməsin gərək dərdini,
Sovur küləklərə ürək dərdini.

F a t m a
Ay Allah, başına gəlməsin xəta.

M ü r s ə l
Nəbi sağ çıxacaq düşsə də oda
Yəqin ki, rast gəlib yolda bir kəsə,
Qonaq aparıblar.

H ə c ə r
Bəlkə, nə isə…
Satqına rast gəlsə satar Nəbini,
Divan da zindana atar Nəbini.
Ürəyim dincəlmir.

F a t m a
Yorma özünü…
Nəbi eşitsəydi sənin sözünü,
Doyunca gülərdi.

M ü r s ə l
Aşkardır, aşkar,
On düşməni varsa, on min dostu var.

Q u r d K ə r i m
Dost-dostu satarmı? Gəlməyir dilim.

H ə c ə r
Zəmanə xarabdır, vallah, nə bilim,
Sinəm dərd əlindən sökülür, budur.

Q ə h r ə m a n
(Həcəri bir kənara çəkir.)
Həcər bacı…

H ə c ə r
Bəli…

Q ə h r ə m a n
Qulaq as.

H ə c ə r
Buyur.

Q ə h r ə m a n
Nəbiyə heç bir şey olmayıb, olmaz.
İndicə gələcək, səbr elə bir az!
Hara getdiyini dedi dostuna.
(Özünə işarə edir.)
Qardaşı Mehdi də qoşuldu ona.
Gizli yol tapmağa gediblər, Həcər,
Bəlkə bu Arazı keçək bir təhər.
Düşmən yerimizi bilməyir hələ,
Gərək birimiz də keçməyək ələ.
Çox gözəl tanıyır Nabi Təbrizi,
Təbriz dostlarımız saxlayar bizi.
Nəbiyçin heç qorxma, düz deyirəm mən,
Qayıdar indicə yuaxarı kənddən.
Sən məcbur elədin bu sirri açım,
Bunu bir mən bilim, bir də sən, bacım!..

H ə c ə r
Ömrün uzun olsun, Qəhrəman qardaş
Xətər görməyəsən heç zaman, qardaş!..

Q ə h r ə m a n
Dəstəmiz Arazı tez gərək keçə,
Çünki qorxuludur bu dilsiz gecə.

F a t m a
Səhərdən acsınız, oturun, yeyin.

M ü r s ə l
Bir dadaq, necədir sənin xörəyin.

Q u r d K ə r i m
Nəbisiz haramdir bu çörək mənə,
Onsuz parçalanır ürəyim yenə.

M ü r s ə l
Nəbi gəlib çıxar, kefini pozma!

F a t m a
Allah, sən Nəbiyə qara gün yazma!

M ü r s ə l
Tanrı çox görməsin Nəbini elə!
Analar elə qoç doğmayıb hələ.

Q u r d K ə r i m
Səlim bəy nə qədər güclu olsa da,
Nəbidən tük salır.

H ə c ə r
Kişidir o da?

M ü r s ə l
Ay Kərim, sən allah, adam adı çək.
Oturun başındakı ləçəkdir, ləçək!

Q u r d K ə r i m
Sönməyib hələ də ürəyində kin.

M ü r s ə l
Filin qabağında neylər bir çibin?
Hamı yeməyə məşğul olur.Həcər körpəsinin yanına keçir.
Qurd Kərim fənəri qapıb gizli işarə verir.

H ə c ə r
Deyəsən yatmaqla heç yoxdur aran?
Yat, bala, deməkdən yoruldu anan.
(Zarafatla)
Niyə dərdə-sərə salırsan məni,
Görüm, cavanəzən öləsən səni.

F a t m a
Nə sözdür deyirsən, ay Həcər bacı?
Qoy düşmənin keçsin günləri acı.
Tökmə acığını yazıq körpəyə.
Niyə danlayırsan balamı, niyə?
(Uşağı oradakılara göstərir.)
Sifəti elə bil çiçəkli yazdır,
Gözləri qapqara, bir cüt gilasdır.
Burnu, göz dəyməsin yekədir, yekə,
Qulağı dağlara salıbdır kölgə.

M ü r s ə l
Nəbinin burnundan düşmüsən, ay qız?
Çuvaldan seçilmir səndəki ağız,
Ayaqların kündə, əllərin kösöy,
Gəlin gedən kimi qaynananı döy!
Zarafat elədim, qəşəngsən, küsmə,
Büzmə dodağını, mən ölüm, büzmə!

F a t m a
Ay allah, bundan beş dənə ver.
Heç olmasa, üç dənə ver.
Həsrətin çəkmişlərə ver,
Çaladakı camışlara ver.
Bu dəmdə uzaqdan bir güllə səsi eşidilir. Eyni zamanda Kərim də
havaya bir güllə atır. Uzaqdan at ayaqlarının səsi gəlir.
Hamı heyratdədir.

M ü r s ə l
Deyəsən, gələn var, dinməyin, sakit.

Q ə h r ə m a n
Verməz ehtiyatı əlindən igid.

Q u r d K ə r i m
Baxım, görüm, kimdir?

Q ə h r ə m a n
Gör kimdir gələn?

F a t m a
Həcər, sən durma, gəl bəridə əylən.
Qadınlar körpəni alıb yan tərəfə keçirlər.

M ü r s ə l
Olmaya Səlim bəy qazaq gətirir?

Q ə h r ə m a n
Qorxaqlar özünü bərkdə itirir.

S ə s l ə r
Dayan, dayan, qaçma!

Q ə h r ə m a n
Aman, alçaqlar…
Güllə açılır, bir nəfər yıxılır.

M ü r s ə l
Aldı üstümüzü atlı qazaqlar.
Səlim bəy, Səlim bəy.
Özüdür ki, var…
Bəylər və qazaqlar onları əhatə edir.

S ə l i m b ə y
(Yaxındakılara)
Ah, Mahmud bəy, qoyma, qoyma qaçsınlar.
Qaçıb başımıza əngəl açsınlar.
Qoymayın bir nəfər çıxsin salamat,
Yaxşı qisas alın, ad çıxarın, ad…
Bir neçə nəfər ətrafı axtarır, Mürsəl kişini qolu bağlı götürürlər.

M ü r s ə l
Daha dayanmışdır, bıçaq sümüyə,
Ellərin naləsi ucalır göyə.
Min oyun açdınız onun başına…

S ə l i m b ə y
A gədə, durmayın, vurun başına.
Vururlar.

F a t m a
Vurmayın, dayanın, vurmayın bizi,
Allah amanıdır, qırmayın bizi.

S ə l i m b ə y
Yaxşı, deyin görüm, hardadır Həcər?
Yoxsa danışdırır sizi bu xəncər…
Hanı, Həcər hanı?

M ü r s ə l
Bilmirəm…

S ə l i m b ə y
Söylə.

M ü r s ə l
Dedim ki, bilmirəm…

S ə l i m b ə y
Dilə bax, dilə…
Həcərin yerini göstərməsəniz
Murdar yuvanıza od vurarıq biz.
De görüm, hardadır Həcər bu saat!
Bu halda səhnə arxasından qışqırıq qopur. Koxa və bir neçə qazaq
Həcəri tutub gətirir.

M ü r s ə l
Sən insan deyilsən, cəlladsan, cəllad!

F a t m a
Amandır, dəyməyin.

H ə c ə r
Buraxın məni!

M a h m u d b ə y
Əldən buraxarmı düşmən düşməni?!
Gərək nəslinizi qıraq birbəbir.
Həcər çırpınır. Səlim bəyi vurmaq istəyir.

S ə l i m b ə y
Dəyməyin, dayanın.

H ə c ə r
Sözünüz nədir?

S ə l i m b ə y
Xoş gördük, əhvalın necədir, söylə?
Xoşuna gəlirmi yaşamaq belə?
Yıxıl ayağıma, öp ayağımdan.

H ə c ə r
Əyilməz düşmənə ölsə də aslan.
Papaq deyil sizin başınızdakı
Bir baxın, Həcərdir qarşınızdakı!

S ə l i m b ə y
Buraxıb möhtəşəm o cah-cəlalı
Bir adsız gədanın oldun əyalı.
Atıb qızılları, atıb daş-qaşı,
Özünə yurd-yuva etdin dağ-daşı.
Bu da həyatmıdır?

H ə c ə r
Bəs nədir, səncə?

S ə l i m b ə y
Bu, it günündən də betərdir, məncə.
Bax, yenə əlimdə əsirsən, əsir,
Duyuram, qorxudan ürəyin əsir.
Yolunu gözləyir çoxdan qazamat,
Bir şərtlə elərəm mən səni azad.

H ə c ə r
Nə şərtlə?

K o x a
(Sözə qarışır.)
Ay arvad!

H ə c ə r
Arvad özünsən.

K o x a
Olsun, ancaq, Həcər, deyirəm ki, mən
Bizim, Səlim bəyə ver doğru cavab,
Doğru danışmaqsa savabdır, savab…

H ə c ə r
Əzəldən yalanla olmayıb işim.

K o x a
Siz danışın, mən də bığımı eşim.

S ə l i m b ə y
Həcər, de Nəbinin bizə yerini,
Qorxma, öldürmərik sənin ərini.

H ə c ə r
Azad könüllərdir onun qalası.

S ə l i m b ə y
Ayağı çarıqlı, kəndli balası
Bəylərə, padşaha bata bilərmi?
Murdar arzusuna çata bilərmi?
O, bu yaxındadır, gizlənib yəqin,
Qorxaqdır, mən buna əminəm, əmin!..
Gəlsin meydanıma cürəti varsa,
Güdsün namusunu qeyrəti varsa.

H ə c ə r
Maşallah, qeyrətdən kalansan yaman,
Lap sənin kimiydi, gorbagor atan.

S ə l i m b ə y
Bunda cürətə bax!

H ə c ə r
Beləyəm, belə.
Ağzın süd qoxuyur, körpəsən hələ!

S ə l i m b ə y
Arvad olmasaydın, səni qılıncla
İkiyə bölərdim.

H ə c ə r
Bu qol, bu qıçla?
Silahım olsaydı, bunu bil ki, sən,
Qoymazdım yanmıda nəfəs çəkəsən!

K o x a
Həcər, olacaqsan axırda məyus.

H ə c ə r
Sus, boşqab yalayan piltəbığ dəyyus!

K o x a
Bunda əsər yoxmuş ardan, həyadan.

S ə l i m b ə y
(Düşünərək)
Alın körpəsini, atın qayadan!
Uşağı beşikdən götürürlər. Fatma onlarla əlbəyaxa olur, uşağı əllərindən
almaq istəyir.

F a t m a
Körpədə nə günah? Aman, rəhm elə!

M a h m u d b ə y
Düşmən balasıdır, o, gərək ölə!

H ə c ə r
Bala, anan ölsün, bala can, bala…
Ananın ürəyi oldu qan, bala…
Buraxın!

K o x a
Uşağı atdılar.

H ə c ə r
Aman!

S ə l i m b ə y
Aparın, yolunu gözləyir zindan!
(Gülür.)

H ə c ə r
Səlim bəy, sevinib gülmək nahaqdır,
Bilin, bu qan yerdə qalmayacaqdır!

S ə l i m b ə y
Aparın! Aparın!
Həcəri aparırlar. Qurd Kərim görünür.

S ə l i m b ə y
Qurd Kərim, sənsən?

Q u r d K ə r i m
Bəli, mənim ağam!

S ə l i m b ə y
Afərin, əhsən!
(Pul verir.)
Bəs Nəbi hardadır?

Q u r d K ə r i m
Yuxarı kənddə.

S ə l i m b ə y
Daha durmaq olmaz bir dəqiqə də.
Güllə səsləri.
Bu nədir?

Q u r d K ə r i m
Evimiz yıxıldı, aman…
Yəqin ki, Nəbidir.

S ə l i m b ə y
Mən getdim…

Q u r d K ə r i m
Dayan!
Bu tərəfdən gedin.

S ə l i m b ə y
Çox gözəl.

Q u r d K ə r i ın
Bəs mən?

S ə l i m b ə y
Burda qal, bilmirəm, qorxursan nədən?

Q u r d K ə r i m
Vallahı şübhəyə düşsələr əgər
Nəbigil dərimə saman təpərlər.

S ə l i m b ə y
Yox, yox, sən burda qal, ayıq ol, ayıq!

Q u r d K ə r i m
Qorxuram…

S ə l i m b ə y
Mən getdim, danışma artıq!

N ə b i
(Səhnə dalından)
Qoymayın onları çıxsın aradan,
Qırın namərdləri, verməyin aman!
Atışma qızışır. Nəbi yel kimi səhnədən gəlib keçir. Nəbinin döyüşçüləri
qızğın atəş açırlar. Səhnədə qaçişırlar. Səlim bəyin dəstəsindən ölənlər olur.

H ə c ə r
Hanı mənim balam, verin balamı!
Yarın bu sinəmi, görun yaramı!..

N ə b i
Həcər, aç gözünü, qoçaq arvadım.
Sənsiz bir zindandır ömrüm, həyatım!

H ə c ə r
Bircə balam vardı gül kimi, Nəbi!
Cəlladlar öldürdü ilkimi, Nəbi!

N ə b i
Bu ağır yaranı sağaldar zaman,
Vətən göylərindən çəkilər duman.

M e h d i
Qardaşım, sahildə toplaşıb dostlar,
Gəl keçək Arazı nə qədər vaxt var.

N ə b i
Gedək, Həcər, gedək, yağı gəlməmiş,
Arazı adlayaq dan sökülməmiş.
(Araza xitab eləyir.)
Bax, Arazım, bu dəhşətə, müsibətə şahid ol,
Azadlığa qurbanların üzərindən gedir yol.
Biz iki qan qardaşıyıq, aramızdan axırsan,
Ayrılıqdan qövr eləyən yaramızdan axırsan.
Hey axırsan, bizim ulu babaların yaşından,
Tarix bilir nə bəlalar gəlib, keçir başından…
Sənsən mənim qana dönmüş ürəyimin aynası,
Arzum budur, külə dönsün bu zalımlar dünyası!
Al qoynuna dostlarını, ey bağrı qan Arazım,
Mənim qanlı göz yaşımdan yaranmısan, Arazım!
Əlbir olub od salmaqçün düşmənlərin canına,
Sinən üstdən yol ver, keçim qardaşımın yanına!

P Ə R D Ə

SÜLEYMAN RÜSTƏM – QAÇAQ NƏBİ -ÜÇÜNCÜ PƏRDƏ – BEŞİNCİ ŞƏKİL

qaçaq nebi2

Şuşada Təhmas bəyin bağı, Toy məclisidir. Yeyıb içir, çalıb oynayırlar.

K o x a
Təhmas bəy, Təhmas bəy, baxtımız gülür,
Naçalnik Səlimin toyuna gəlir.

T ə h m a s b ə y
Səni şad xəbər ol həmişə, Koxa!

K o x a
Budur, buyurdular naçalnik ağa.

N a ç a l n i k
(Gəlir.)
Toyunuz mübarək, Təhmas bəy, salam!

T ə h m a s b ə y
Aha, xoş görmüşük, hardasan balam?

S ə l i m b ə y
Naçalnik, xoş gəlib.

N a ç a l n i k
Səlim bəy, yaşa!
Yaxın gəl eləyək sənə tamaşa…
İgiddir, qoçaqdır, göyçəkdir, göyçək.

T ə h m a s b ə y
Polkovnik, buyurun, içəri keçək.

N a ç a l n i k
Bəh-bəh, ətir saçır güllər, çiçəklər,
Bağçada oturaq hələ bir qədər.

T ə h m a s b ə y
Naçalnik, bağışla, sevindiyimdən
Vallahi başımı itirmişəm mən.
Ayağm altında qoç kəsəm gərək.

N a ç a l n i k
İstəməz, Təhmas bəy, dayan bir görək.

T ə h m a s b ə y
Sizinçün yüz qurban kəssəm də azdır.

N a ç a l n i k
Təhmas bəy qəribə mehmannəvazdir.

T ə h m a s b ə y
Yerdən göyə qədər razıyam sizdən,
Gözümə nur gəldi gəlişinizdən.

S ə l i m b ə y
Ə… quzu ətindən yaxşı kabab çək!..

N a ç a l n i k
İçək sağlığına Səlimin, içək.

K o x a
(Səlim bəyə)
Nəbi zağ-zağ əsir adın gələndə,
Rəhmətlik babanın gücü var səndə.

M a h m u d b ə y
Sənə tay tapılmaz, aslansan, aslan!
Görüm dağılmasın əsla büsatın.

K o x a
Bu ölsün, Nəbigil sənin qorxundan
Siçan deşiyini alacaq satın.

N a ç a l n i k
Deyirlər ki, Nəbi çapır kəndləri,
Tutur körpüləri, tutur bəndləri.

M a h m u d b ə y
Düz buyurursunuz, bəladır, bəla
Min hiylə qurursan, düşməyir tora.

T ə h m a s b ə y
Əlimə çörəkçin baxan bir gəda
Salıb varlığımı bir yanar oda.
Vurur addım başı adıma ləkə,
Nəbi təhlükədir, boyük təhlükə…
Bu dərdə tezliklə tapmasaq çara
Yaramın üstündən vuracaq yara.

M a h m u d b ə y
Bəylərin yurdunu qoyub virana,
İş bərkə düşəndə keçir İrana.
Bir dəstə düzəldib təbrizlilərdən,
Cumur üstümüzə yel kimi hərdən.

N a ç a l n i k
Necə olmuş olsa, ağalar, yenə
Canı əlimdədir, inanın mənə.

T ə h m a s b ə y
Bəli, qanun, divan, hər şey bizdədir,
Padşahın kölgəsi üstümüzdədir.
Doğru demirəmmi, cənab naçalnik?

N a ç a l n i k
Da, da… Fikrinizə oluram şərik.

K o x a
Naçalnik danışır, bir qulaq asın.

N a ç a l n i k
Qəribə xalqı var sizin Qafqazın.,
Padşaha inanmır, mənə inanmır.
Min dil tökürəmsə yenə inanmır.
Siz bir motal papaq kəndliyə baxın,
Nə bəyi, nə xanı qoymayır yaxın.
Sarılıb silaha çıxır dağlara,
Cəza da kar etmir o alçaqlara.
Əgər belə getsə, nəyimiz qalar?
Onlar başmızın üstünü alar,
Dağıdar bəylərin xanimanını,
Bölər torpağını, içər qanını.
Sizlər yatmışsınız, onlar oyaqdır.

T ə h m a s b ə y
Yox, hələ ölməyib, bəylər də sağdır.

N a ç a l n i k
Bəylər! Sözüm sizə gəlməsin acıq,
Bütün el-obanız, bağırır: acıq.
Fürsət tapan kimi bizimkiləri
Tutub öldürürlər… Bəyin nökəri…
(İstehza ilə)
Vətəndən danışır, eldən danışır,
Elin qəlbindəki teldən danışır.

T ə h m a s b ə y
Qəm yemə, qəm yemə, hər şey düzələr,
Onun öhdəsindən Təhmas bəy gələr.

N a ç a l n i k
Ölümün gözünə dik baxan adam
Quru sözlə ölməz!

T ə h m a s b ə y
Göynəyir yaram,
Onu öldürməsəm, sabah başıma
Mən papaq qoymaram, ləçək bağlaram.

N a ç a l n i k
Bu, sözün doğrusu gəldi xoşuma,
Bu xidmətlərini yadda saxlaram.

K o x a
Qorxaqdır, çox da ki, mərd çıxıb adı,
Onu xilas edir ancaq Boz atı.

N a ç a l n i k
Bizim Səlim bəysə qoçaqdır, qoçaq,
Gec-tez hökumətdən medal alacaq.
Səlim bəy, cəhd elə, göstər özünü.

S ə l i m b ə y
Doğrultmaq borcumdur sənin sözünü,
Naçalnik, görərsən gücümü.

N a ç a l n i k
Əhsən…

T ə h m a s b ə y
Görün, necə oğul böyütmüşəm mən!

K o x a
(Lovğalanaraq)
O gün rast gəlmişdik Nəbiyə.

X ə l i l
Necə?
Koxa, doğrudanmı?

K o x a
Sərçəymiş, sərçə,
Atışdıq, onunla bir neçə saat.

X ə l i l
Sonra?

K o x a
O alçağı qurtardı Boz at.
Rastıma gələrsə bir də o tülkü
Bölərəm xəncərlə bilin tən iki.

M a h m u d b ə y
Camaat şişirdib onun adını,
Bilməyir zərbəmin hələ dadını.
(Naçalnikə)
Başına and olsun, əlimə düşə
Mən onun ətini çəkərəm şişə.
Mənə də Mahmud bəy deyərlər.

T ə h m a s b ə y
Əhsən…

S ə l i m b ə y
Atamın belindən gəlməmişəm mən
Tutub dərisini soymasam onun,
Anasını ağlar qoymasam onun.

N a ç a l n i k
Ağalar, qorxmayın, qüvvət sizdədir,
Padşahın nəzəri üstünüzdədir.

T ə h m a s b ə y
Nəbi qurmaq üçün bəylərə tələ
Torpaq vəd eləyir bu azğın elə.

N aç a l n i k
Təhmas bəy, ağalar, sizindir torpaq,
Sizindir… yenə də sizin olacaq!
Nədən qorxursunuz, bilmirəm, nədən?
Dağ kimi durmuşam arxanızda mən.
(Təhmas bəyə)
Etmə hər söz üçün qanını qara,
Torpaq istəyəni çəkdirrəm dara!
Hamı onu alqışlayır.

K o x a
Deyirəm, xanəndə qatar oxusun.

N a ç a l n i k
Etiraz etmirəm, tatar oxusun!

T ə h m a s b ə y
Gərək ərşə qalxsın səsi bu toyun,
Niyə durmusunuz, çalın, oxuyun!

M a h m u d b ə y
Çalın, qoy naçalnik oynasın bir az.

N a ç a l n i k
Doğrusu, oynamaq bilmirəm.

T ə h m a s b ə y
Olmaz.

N a ç a l n i k
Səlim bəy yaxşıdır, bir hava çalın.
Oynasın qartalı sizin mahalın.
Rəqs havası çalınır. Səlim bəy oynayır. Sonra Koxanı oynamağa
dəvət edir. Güllə səsləri. Səlim bəy tələsik çıxır, bu zaman Nəbi
öz dəstəsilə həyətə girir. Hamı donub qalır.

N ə b i
Kimsə tərpənməsin yerindən, yoxsa…
Tərpənsə anası batacaq yasa!

X ə l i l
Amandır, amandır, qırmayın bizi.

N ə b i
Yuxarı qaldırın əllərinizi!
Ayrılın, arvadlar, siz bu tərəfə.
Kişilər o yana… artıq bu dəfə
Sizə qan tökməyə vermərəm macal.
Qəhrəman, onların silahını al!
Mehdi can, sən də get, tez Həcəri tap,
Qurbanı olduğum o dilbəri tap!

N a ç a l n i k
(Bağırır.)
Bu nədir, sən kimsən?

N ə b i
Adamam, necə?

K o x a
(Mizin altından)
Deyir ki, qonaq ol bizə bu gecə.

V ə l i
Dilin topux çalır.

K o x a
Qurbanın olum,
Anadan gəlmədir.

Q ə h r ə m a n
Çərənləmə, yum!..
Qadınlar qorxudan çığırırlar.

N ə b i
Xanımlar, qorxmaym, dəymərik sizə,
Bunların gözüylə baxmayın bizə.
Biz, adam öldürən deyilik, ancaq
Bizi bu alçaqlar eləyib qaçaq.

N a ç a l n i k
Vəhşilər yurduymuş doğrudan, Qafqaz.

V a s i l i
Kəs, səsini, cəllad.

N a ç a l n i k
Aha, yaramaz!
Sən də bunlardansan?

V a s i l i
Bəs, necə?

N a ç a l n i k
Alçaq!..
(Ona əl qaldırmaq istəyir.)

V a s i l i
Bu dəfə niyyətin baş tutmayacaq.
(Vasili naçalnikin tapançasını çıxarır.)

N a ç a l n i k
Qardaş, ağlın olsun, inadı burax,
Sən rus saldatısan, deyilsən qaçaq.

V a s i l i
Əcəb qardaşım var, alçaq yaramaz!
Dilin tövbə deyir, ürəyin qisas.

N ə b i
Vasili, sən ona dəymə hələlik.

N a ç a l n i k
Köləlik yaraşır sizə, köləlik!

N ə b i
Adam hörmət elər gələn qonağa,
Gəldim nişanlımı aparım, dağa.
Toyum Salvartıda olacaq, bilin,
Təvəqqe edirəm, hamınız gəlin!
Mehdi və Həcər yan otaqdan səhnəyə gəlir.

H ə c ə r
Nəbi can!

N ə b i
Həcərim, gülüm, çiçəyim.

H ə c ə r
Çatdı arzusuna yazıq ürəyim.

N ə b i
(Həcərin bəzəyinə işarə edir.)
Çıxart, at bunları, boyuna qurban.
Qızılın, daş-qaşın, dövlətin, malın
Üstündə yatmışdır bir qara ilan.

H ə c ə r
Qandır bünövrəsi bu cah-cəlalın.
Mənə tüfəng verin, bu gündən belə!
Namuslu qız kimi qoşulub elə
Düşmənin bağrını didəcəyəm mən,
Nəbinin yoluyla gedəcəyəm mən.

M e h d i
Yolçu yolda gərək, yubandıq, qardaş!

Q ə h r ə m a n
Tez çapaq atları dağlara birbaş.

N a ç a l n i k
Bu xəbər, çatarsa padşaha, inan,
Olar yurd, yuvanız yer ilə yeksan.

N ə b i
O “adil” padşaha deyiniz ki, mən
Taxtına, tacına düşmənəm, düşmən.
(Koxaya)
Sən mənim adımdan cənab, zəhmət çək,
Səlim bəyə de ki, toyun mübarək!
Ağalar, gedirik… hələlik… ancaq
Yerindən tərpənən sağ qalmayacaq!
Mənim sizdən yalnız bir xahişim var,
Çağrılmamış qonaq kimdi, sorsalar –
Deyərsiniz ki, o, Qaçaq Nəbiydi,
Dostları özündən qoçaq Nəbiydi!
Gedirlər.