Azerbaycan efsaneleri ve revayetleri – Boz Öküz ve Deniz Xan

Küpe giren karı dünyanı gezib Boz öküz yanINa geldi. Baş eydi. Boz öküz dedi:
– Küpegiren qarı, hara gettin, ne gördün, ne eşitdin? Dünyada ne var ne yox? Xanlarım, xatunlarım dünyanı nece idare ediler?
Küpegiren qarı dedi:
– Ya Boz öküz, yene sene Deniz Xan’dan gileye gelmişem. Deniz Xan’ın başı Nahide Xatun’la öylesine qarışmış ki, Oğuz uşaqları deryada qerq olur. Derya onları udur. Nahide Xatun oğuz uşağının can quşunu geri vermir. Oğuz uşaqları gözellik payını, qeder payını, baxt payını düz paylamır. bu xatunu qandallayıb Fit dağına atmaq gerekdir.
Boz öküz susdu… Qızdı. küp qarısı dedi:
– Ya Boz öküz, istersen, gedib Deniz Xan’la Nahide Xâtun’u özüm qandallayıb huzuruna getirerem.
Boz öküz dedi:
– Qarı, onları men huzuruma çağıraram. Sen get dünyanı gez, eşitdiyini, gördüğünü mene söyle. Bir de Oğuz’a el qaldırma, rûzisine el uzatma.
Küpegiren qarı dedi:
– Boz öküz. Göy Xan’la Maya Xatun yer üzüne böhtan yayır. Özlerine haq verirler. Boz öküz, onların fitvasına inanmayın…
Boz öküz dedi:
– Yer üzünde böhtan yayanı dilinden asdıraram. Sen get, gez, dolan, eşittiyini mene söyle! Günahkârlar cezasız qalmaz!
Küpegiren qarı dünyanı gezmeye getdi.
Boz öküz Deniz Xan’la Nahide Xatun’u huzuruna çağırdı. Deniz Xan ve Nahide Xatun baş eydiler, Boz öküz dedi:
– Deniz Xan, Oğuz uşağının qesdine mi durmusan? Neslimi yer üzünden kesmek mi isteyirsen? Oğuz oğlu sana hansı yamanlıq edib ki, deryaların dibi oğuzun uşağı ile doludur?
Deniz Xan dedi:
– Ya Boz öküz! Tufana, yele düşüb deryada qerq olan Oğuz uşaqlarım. men deryadan çıxarıram. Nefes verirem. Canını uçurana Nahide Xatun can verir. Oğuz oğluna men qardaşam, sirdaşam, hemişe onun keşiyindeyem. Bildiyim, gördüğüm yerde Oğuz uşağını deryalardan çıxarmışam.
Boz öküz Nahide Xatun’a dedi:
– Nahide Xatun, Oğuz’a can payını, bext payını, gözellik payını sen vermelisen. Niye Oğuz böyle kiçikdir. Ömrü qısa, bexti uğursuzdur? Sen ne üçün öz himayeni Oğuzdan esirgeyirsin?
Nahide Xatun dedi:
– Ya Boz öküz! Oğuz yer üzünde en uzun ömürlü insandır. Oğuz en uca boyludur. Oğuzun bext payı da her kesden çoxdur.
Boz öküz dedi:
– Oğuzun himaye etmek hamımızın borcudur. Deniz Xan dedi:
– Ya boz öküz! Küpegiren qarı dünyaya fitne, qezeb toxumu sepir, onun budunu dağlamak, yaralarını yağlamak lâzımdır.
Boz öküz dedi:
– Gedin Oğuzu himaye edin. Günahkârlar cezasız qalmaz. Rahat olun!

Küpegiren qan bir gün Boz öküzün yanına gelib dedi:
– Ya Boz öküz , Qodu Xan yeri, göyü yandırdı. Meşe Xan’ın saldığı yaşıllıklara od saldı. Dağ Xan’ın sinesini dağladı.
Boz öküz xeber aldı:
– Qodu Xan’ın edaveti nedendir? Küpegiren qarı dedi:
– Qodu Xan Göy Xan’ın bağında seyyarelerle dostluq edir. Od alovunu o qeder etmiş ki, Göy Xan’ın bağına istilik1 çatsın. Ulduz Xatun’un canı qızsın.
Küpegiren qarı sonra dedi:
– Ya Boz öküz! Ulduz Xatun Oğuzun emin amanlıq payını da kesdi. Oğuz qan çanağına döndü. Rusxet ver, onları huzuruna getirim. Ya Boz öküz, Qodu Xan’ın üreyini, Ulduz Xatun’un gözlerini oğurluyıb sana getirim.
Boz öküz dedi:
– Get, sen dünyanı gez, dolan! Gördüyünü, eşitdiyini mene söyle.
Boz öküz sonra dedi:
– Can oğurluğunu, göz uğurluğunu araya ge tirme!
Küpegiren qarı dünyanı gezmeye getdi. Boz öküz Qodu Xan’la Ulduz Xatun’u huzuruna çağırdı. Boz öküz dedi:
– Yeri göyü alavlandırmakla Oğuza pislik mi etmek isteyirsen? dostluq başmı qatmış, gözüne ne olmuş?
Qodu Xan Boz öküze baş eydi. Dedi:
– Ya Boz öküz, Yer Xan meğer menim düş- manımdır mi? Yer Xan, Dağ Xan, Meşe Xan menim qardaşlarımdır. Onlar meni çağıranda elimde ten- dire çörek yapsam da, qoyub gederem. Gece gün düz onların qulluğundayam. Ulduz Xatun da, Oğuz uşağı da buna şahiddir.
Boz öküz dedi:
– Oğuz oğlu huzuruma gelsin.
Oğuz oğlu Boz öküzün huzuruna geldi. Boz öküz Oğuz oğlundan xeber aldı:
– Qodu Xanla Ulduz Xatunun emelinden Oğuz uşağı çox mu bela görür?
Oğuz oğlu dedi:
– Ya Boz öküz! Qodu Xanla Ulduz Xatun’suz Oğuz elinin güzaranı olmazdı. Yer Xan, Dağ Xan, Meşe Xan, Qodu Xan’sız gün görmez. Ulduz Xatun bu Xanlara dostluq, emin amanlıq verdi. Onların himaye etdikleri yerlerde bolluq ve qoşbextliktir.
Boz öküz dedi:
– Qodu Xan’dan Oğuzda gezen söz sohbet nedir?
Oğuz oğlu dedi:
– Oğuz oğlu Qodu Xan’a, Ulduz Xatun’a söz qoşub. Her kesin yadına Qodu Xan düşende Qodu’nu isteyir, Qodu Xan’ı sesleyir.
Boz öküz dedi:
– Söylemeni söyle, Oğuz oğlu.
Oğuz oğlu Qodu Xan haqqında ulusda dolaşan söylemeni Boz öküze böyle söyledi:
Qodu Xan, Qodu Xan Söndürdün odu, Xan! At üste qad getir, Oğuza od getir. Sözü bal Qodu Xan Özü al Qodu Xan.
Qodu xan daldadadır, Al atı yaldadadır,
Qodu Xan yoldadır Elleri baldadır Sözü bol Qodu Xan Özü al Qodu Xan.
Qodu Xan Göy Xan’dır, Qodu Xan Dağ Xan’dır, Qodu Xan Ağ Xan’dır, Don dikek Qodu’ya Arx çekek Qodu’ya Sözü bal Qodu Xan, , Özü al Qodu Xan.
Qodu’ya at apar, Dalınca7 çat, apar. Yalmda yat, apar Qan-tere bat apar. Sözü bal Qodu Xan, Özü al Qodu Xan.
Qodu al günümüz
Qodu söz, ünümüz.
Qodu yaz güllüdür Qodu al dillidir. Sözü bal Qodu Xan, Özü al Qodu Xan.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s